{"id":17312,"date":"2026-03-15T06:31:19","date_gmt":"2026-03-15T06:31:19","guid":{"rendered":"https:\/\/ppmindonesia.com\/?p=17312"},"modified":"2026-03-15T06:38:25","modified_gmt":"2026-03-15T06:38:25","slug":"dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/","title":{"rendered":"Dari Surah Yusuf ke Surah Asy-Syura: Agama sebagai Sistem Ilahi"},"content":{"rendered":"<p><strong>Jakarta|PPMIndonesia.com<\/strong>&#8211; Dalam pemahaman umum, <a href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/\">agama<\/a> sering dipersempit hanya sebagai serangkaian ritual ibadah: shalat, puasa, doa, dan berbagai bentuk pengabdian spiritual lainnya. Padahal, jika kita menelusuri Al-Qur\u2019an secara lebih mendalam melalui pendekatan <strong>Qur\u2019an bil Qur\u2019an<\/strong>, terlihat bahwa agama dalam perspektif wahyu memiliki makna yang jauh lebih luas.<\/p>\n<p>Al-Qur\u2019an menggunakan istilah <strong>d\u012bn<\/strong> untuk menyebut agama. Kata ini tidak hanya menunjuk pada ritual keagamaan, tetapi juga merujuk pada <strong>sistem kehidupan, hukum, dan tata nilai yang mengatur kehidupan manusia<\/strong>.<\/p>\n<p>Pemahaman ini dapat ditelusuri dengan menarik benang merah antara dua ayat penting dalam Al-Qur\u2019an: satu dalam Surah Yusuf dan satu lagi dalam Surah Asy-Syura.<\/p>\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_82_2 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-grey ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Table of Contents<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><a href=\"#\" class=\"ez-toc-pull-right ez-toc-btn ez-toc-btn-xs ez-toc-btn-default ez-toc-toggle\" aria-label=\"Toggle Table of Content\"><span class=\"ez-toc-js-icon-con\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/span><\/a><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/#Din_dalam_Kisah_Nabi_Yusuf\" >D\u012bn dalam Kisah Nabi Yusuf<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/#Sistem_Ilahi_yang_Sama_bagi_Para_Nabi\" >Sistem Ilahi yang Sama bagi Para Nabi<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/#Agama_yang_Diridhai_Allah\" >Agama yang Diridhai Allah<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/#Kesempurnaan_Sistem_Ilahi\" >Kesempurnaan Sistem Ilahi<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/#Menghidupkan_Kembali_Makna_Agama\" >Menghidupkan Kembali Makna Agama<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Din_dalam_Kisah_Nabi_Yusuf\"><\/span>D\u012bn dalam Kisah Nabi Yusuf<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Dalam kisah Nabi Yusuf, Al-Qur\u2019an menceritakan bagaimana beliau menghadapi persoalan hukum ketika saudara-saudaranya datang ke Mesir. Dalam peristiwa tersebut, disebutkan bahwa Nabi Yusuf tidak menggunakan hukum kerajaan Mesir, melainkan hukum yang berbeda.<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u0645\u064e\u0627 \u0643\u064e\u0627\u0646\u064e \u0644\u0650\u064a\u064e\u0623\u0652\u062e\u064f\u0630\u064e \u0623\u064e\u062e\u064e\u0627\u0647\u064f \u0641\u0650\u064a \u062f\u0650\u064a\u0646\u0650 \u0627\u0644\u0652\u0645\u064e\u0644\u0650\u0643\u0650 \u0625\u0650\u0644\u0651\u064e\u0627 \u0623\u064e\u0646 \u064a\u064e\u0634\u064e\u0627\u0621\u064e \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u064f<\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cTidaklah patut Yusuf menghukum saudaranya menurut undang-undang (d\u012bn) raja, kecuali jika Allah menghendaki.\u201d<\/em><br \/>\n<em>(QS. Yusuf: 76)<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Ayat ini memberikan petunjuk penting tentang makna kata <strong>d\u012bn<\/strong>. Dalam konteks ini, <em>d\u012bn al-malik<\/em> berarti <strong>sistem hukum raja<\/strong> atau <strong>sistem pemerintahan yang berlaku dalam kerajaan Mesir<\/strong>.<\/p>\n<p>Dengan demikian, Al-Qur\u2019an menggunakan kata <em>d\u012bn<\/em> untuk merujuk kepada <strong>sebuah sistem aturan yang mengatur kehidupan masyarakat<\/strong>.<\/p>\n<p>Ini menunjukkan bahwa dalam perspektif Qur\u2019ani, agama bukan sekadar ibadah personal, tetapi juga <strong>kerangka sistem nilai yang membimbing kehidupan sosial<\/strong>.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sistem_Ilahi_yang_Sama_bagi_Para_Nabi\"><\/span>Sistem Ilahi yang Sama bagi Para Nabi<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Konsep agama sebagai sistem kehidupan kemudian ditegaskan dalam Surah Asy-Syura.<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u0634\u064e\u0631\u064e\u0639\u064e \u0644\u064e\u0643\u064f\u0645 \u0645\u0651\u0650\u0646\u064e \u0627\u0644\u062f\u0651\u0650\u064a\u0646\u0650 \u0645\u064e\u0627 \u0648\u064e\u0635\u0651\u064e\u0649\u0670 \u0628\u0650\u0647\u0650 \u0646\u064f\u0648\u062d\u064b\u0627 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0651\u064e\u0630\u0650\u064a \u0623\u064e\u0648\u0652\u062d\u064e\u064a\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0625\u0650\u0644\u064e\u064a\u0652\u0643\u064e \u0648\u064e\u0645\u064e\u0627 \u0648\u064e\u0635\u0651\u064e\u064a\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0628\u0650\u0647\u0650 \u0625\u0650\u0628\u0652\u0631\u064e\u0627\u0647\u0650\u064a\u0645\u064e \u0648\u064e\u0645\u064f\u0648\u0633\u064e\u0649\u0670 \u0648\u064e\u0639\u0650\u064a\u0633\u064e\u0649\u0670 \u0623\u064e\u0646\u0652 \u0623\u064e\u0642\u0650\u064a\u0645\u064f\u0648\u0627 \u0627\u0644\u062f\u0651\u0650\u064a\u0646\u064e \u0648\u064e\u0644\u064e\u0627 \u062a\u064e\u062a\u064e\u0641\u064e\u0631\u0651\u064e\u0642\u064f\u0648\u0627 \u0641\u0650\u064a\u0647\u0650<\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cDia telah mensyariatkan bagi kamu tentang agama apa yang telah diwasiatkan-Nya kepada Nuh, dan apa yang telah Kami wahyukan kepadamu, serta apa yang telah Kami wasiatkan kepada Ibrahim, Musa, dan Isa, yaitu: tegakkanlah agama itu dan janganlah kamu berpecah belah di dalamnya.\u201d<\/em><br \/>\n<em>(QS. Asy-Syura: 13)<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Ayat ini menegaskan bahwa <strong>d\u012bn yang dibawa oleh Nabi Muhammad bukanlah sesuatu yang terpisah dari ajaran para nabi sebelumnya<\/strong>.<\/p>\n<p>Pesan yang sama telah diajarkan kepada Nabi Nuh, Ibrahim, Musa, dan Isa: <strong>menegakkan agama dan menjaga persatuan manusia dalam nilai-nilai ilahi<\/strong>.<\/p>\n<p>Dengan kata lain, agama dalam Al-Qur\u2019an adalah <strong>sistem kehidupan universal yang diwariskan melalui para nabi<\/strong>.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Agama_yang_Diridhai_Allah\"><\/span>Agama yang Diridhai Allah<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Pemahaman ini semakin diperkuat oleh ayat lain yang menegaskan bahwa sistem kehidupan yang diridhai Allah adalah Islam.<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u0625\u0650\u0646\u0651\u064e \u0627\u0644\u062f\u0651\u0650\u064a\u0646\u064e \u0639\u0650\u0646\u062f\u064e \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u0627\u0644\u0652\u0625\u0650\u0633\u0652\u0644\u064e\u0627\u0645\u064f<\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cSesungguhnya agama (yang diridhai) di sisi Allah hanyalah Islam.\u201d<\/em><br \/>\n<em>(QS. Ali \u2018Imran: 19)<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Secara bahasa, kata <strong>Islam<\/strong> berarti <em>berserah diri<\/em>. Ini menunjukkan bahwa agama yang diridhai Allah adalah <strong>sistem kehidupan yang berlandaskan penyerahan diri manusia kepada kehendak-Nya<\/strong>.<\/p>\n<p>Penyerahan diri ini tidak hanya dalam ibadah ritual, tetapi juga dalam <strong>cara manusia mengatur kehidupan sosial, ekonomi, dan moralnya<\/strong>.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kesempurnaan_Sistem_Ilahi\"><\/span>Kesempurnaan Sistem Ilahi<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Al-Qur\u2019an kemudian menegaskan bahwa sistem kehidupan ini telah mencapai kesempurnaan dalam Islam.<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u0627\u0644\u0652\u064a\u064e\u0648\u0652\u0645\u064e \u0623\u064e\u0643\u0652\u0645\u064e\u0644\u0652\u062a\u064f \u0644\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u062f\u0650\u064a\u0646\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0623\u064e\u062a\u0652\u0645\u064e\u0645\u0652\u062a\u064f \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0646\u0650\u0639\u0652\u0645\u064e\u062a\u0650\u064a \u0648\u064e\u0631\u064e\u0636\u0650\u064a\u062a\u064f \u0644\u064e\u0643\u064f\u0645\u064f \u0627\u0644\u0652\u0625\u0650\u0633\u0652\u0644\u064e\u0627\u0645\u064e \u062f\u0650\u064a\u0646\u064b\u0627<\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cPada hari ini telah Aku sempurnakan untuk kamu agamamu, telah Aku cukupkan kepadamu nikmat-Ku, dan telah Aku ridai Islam sebagai agama bagimu.\u201d<\/em><br \/>\n<em>(QS. Al-Ma\u2019idah: 3)<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Ayat ini menunjukkan bahwa Islam sebagai <em>d\u012bn<\/em> merupakan <strong>sistem kehidupan yang lengkap dan menyeluruh<\/strong>. Ia tidak hanya berbicara tentang hubungan manusia dengan Tuhan, tetapi juga memberikan panduan bagi kehidupan sosial, ekonomi, dan etika.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Menghidupkan_Kembali_Makna_Agama\"><\/span>Menghidupkan Kembali Makna Agama<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Ketika kita membaca Al-Qur\u2019an dengan menghubungkan ayat-ayatnya, terlihat jelas bahwa agama dalam perspektif wahyu bukan sekadar ritual.<\/p>\n<p>Agama adalah <strong>sistem nilai ilahi yang menuntun manusia menuju kehidupan yang seimbang dan berkeadilan<\/strong>.<\/p>\n<p>Kisah Nabi Yusuf menunjukkan bahwa <em>d\u012bn<\/em> dapat berarti sistem hukum dalam masyarakat. Sementara Surah Asy-Syura menegaskan bahwa sistem ini adalah warisan para nabi yang harus ditegakkan tanpa perpecahan.<\/p>\n<p>Dengan memahami agama sebagai <strong>sistem ilahi yang menyeluruh<\/strong>, manusia tidak hanya menjalankan ritual ibadah, tetapi juga membangun kehidupan yang selaras dengan nilai-nilai yang diturunkan oleh Sang Pencipta.Wall\u0101hu a\u2018lam bi\u1e63-\u1e63aw\u0101b.(syahida)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jakarta|PPMIndonesia.com&#8211; Dalam pemahaman umum, agama sering dipersempit hanya&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17313,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"kia_subtitle":"Kajian Syahida - Quran bil Quran| Editor : asyary","footnotes":""},"categories":[208,1],"tags":[416,2923,2946],"newstopic":[],"class_list":["post-17312","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-berita","category-hikmah","tag-islam","tag-makna-agama","tag-sistem-islam"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Dari Surah Yusuf ke Surah Asy-Syura: Agama sebagai Sistem Ilahi - ppmindonesia<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Dari Surah Yusuf ke Surah Asy-Syura: Agama sebagai Sistem Ilahi - ppmindonesia\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jakarta|PPMIndonesia.com&#8211; Dalam pemahaman umum, agama sering dipersempit hanya...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"ppmindonesia\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-03-15T06:31:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-03-15T06:38:25+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"896\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"ppm Indonesia\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"ppm Indonesia\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/15\\\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/15\\\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"ppm Indonesia\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/90261122e5a127ac00c78a7578bc98fc\"},\"headline\":\"Dari Surah Yusuf ke Surah Asy-Syura: Agama sebagai Sistem Ilahi\",\"datePublished\":\"2026-03-15T06:31:19+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-15T06:38:25+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/15\\\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\\\/\"},\"wordCount\":609,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/15\\\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/sistem-1.jpg\",\"keywords\":[\"islam\",\"makna agama\",\"sistem islam\"],\"articleSection\":[\"Berita\",\"Hikmah\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/15\\\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/15\\\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\\\/\",\"name\":\"Dari Surah Yusuf ke Surah Asy-Syura: Agama sebagai Sistem Ilahi - ppmindonesia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/15\\\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/15\\\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/sistem-1.jpg\",\"datePublished\":\"2026-03-15T06:31:19+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-15T06:38:25+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/15\\\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/15\\\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/15\\\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/sistem-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/sistem-1.jpg\",\"width\":1600,\"height\":896},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/03\\\/15\\\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Dari Surah Yusuf ke Surah Asy-Syura: Agama sebagai Sistem Ilahi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/\",\"name\":\"ppm\",\"description\":\"The Center for People Participation\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/#organization\",\"name\":\"ppm\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/05\\\/cropped-Hiring___2_-removebg-preview.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/05\\\/cropped-Hiring___2_-removebg-preview.png\",\"width\":572,\"height\":141,\"caption\":\"ppm\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/90261122e5a127ac00c78a7578bc98fc\",\"name\":\"ppm Indonesia\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be752d334d06b90b6aa51af7be21f852849728a03a2a646711296cd10b0d67d2?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be752d334d06b90b6aa51af7be21f852849728a03a2a646711296cd10b0d67d2?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be752d334d06b90b6aa51af7be21f852849728a03a2a646711296cd10b0d67d2?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"ppm Indonesia\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/ppmindonesia.com\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/author\\\/acank\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Dari Surah Yusuf ke Surah Asy-Syura: Agama sebagai Sistem Ilahi - ppmindonesia","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Dari Surah Yusuf ke Surah Asy-Syura: Agama sebagai Sistem Ilahi - ppmindonesia","og_description":"Jakarta|PPMIndonesia.com&#8211; Dalam pemahaman umum, agama sering dipersempit hanya...","og_url":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/","og_site_name":"ppmindonesia","article_published_time":"2026-03-15T06:31:19+00:00","article_modified_time":"2026-03-15T06:38:25+00:00","og_image":[{"width":1600,"height":896,"url":"https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"ppm Indonesia","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"ppm Indonesia","Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/"},"author":{"name":"ppm Indonesia","@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/#\/schema\/person\/90261122e5a127ac00c78a7578bc98fc"},"headline":"Dari Surah Yusuf ke Surah Asy-Syura: Agama sebagai Sistem Ilahi","datePublished":"2026-03-15T06:31:19+00:00","dateModified":"2026-03-15T06:38:25+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/"},"wordCount":609,"publisher":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1.jpg","keywords":["islam","makna agama","sistem islam"],"articleSection":["Berita","Hikmah"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/","url":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/","name":"Dari Surah Yusuf ke Surah Asy-Syura: Agama sebagai Sistem Ilahi - ppmindonesia","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1.jpg","datePublished":"2026-03-15T06:31:19+00:00","dateModified":"2026-03-15T06:38:25+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/#primaryimage","url":"https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1.jpg","width":1600,"height":896},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/03\/15\/dari-surah-yusuf-ke-surah-asy-syura-agama-sebagai-sistem-ilahi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/ppmindonesia.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Dari Surah Yusuf ke Surah Asy-Syura: Agama sebagai Sistem Ilahi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/#website","url":"https:\/\/ppmindonesia.com\/","name":"ppm","description":"The Center for People Participation","publisher":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ppmindonesia.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/#organization","name":"ppm","url":"https:\/\/ppmindonesia.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/cropped-Hiring___2_-removebg-preview.png","contentUrl":"https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/cropped-Hiring___2_-removebg-preview.png","width":572,"height":141,"caption":"ppm"},"image":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/#\/schema\/person\/90261122e5a127ac00c78a7578bc98fc","name":"ppm Indonesia","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be752d334d06b90b6aa51af7be21f852849728a03a2a646711296cd10b0d67d2?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be752d334d06b90b6aa51af7be21f852849728a03a2a646711296cd10b0d67d2?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be752d334d06b90b6aa51af7be21f852849728a03a2a646711296cd10b0d67d2?s=96&d=mm&r=g","caption":"ppm Indonesia"},"sameAs":["http:\/\/ppmindonesia.com"],"url":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/author\/acank\/"}]}},"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1.jpg",1600,896,false],"thumbnail":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1-80x80.jpg",80,80,true],"medium":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1-180x130.jpg",180,130,true],"medium_large":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1-350x220.jpg",350,220,true],"large":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1-700x400.jpg",680,389,true],"1536x1536":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1-1536x860.jpg",1536,860,true],"2048x2048":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1.jpg",1600,896,false],"depicter-thumbnail":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1-200x112.jpg",200,112,true]},"uagb_author_info":{"display_name":"ppm Indonesia","author_link":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/author\/acank\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Jakarta|PPMIndonesia.com&#8211; Dalam pemahaman umum, agama sering dipersempit hanya...","rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1.jpg",1600,896,false],"landscape":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1.jpg",1600,896,false],"portraits":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1.jpg",1600,896,false],"thumbnail":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1-80x80.jpg",80,80,true],"medium":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1-180x130.jpg",180,130,true],"medium_large":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1-350x220.jpg",350,220,true],"large":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1-700x400.jpg",680,389,true],"1536x1536":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1-1536x860.jpg",1536,860,true],"2048x2048":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1.jpg",1600,896,false],"depicter-thumbnail":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/sistem-1-200x112.jpg",200,112,true]},"rttpg_author":{"display_name":"ppm Indonesia","author_link":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/author\/acank\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/category\/berita\/\" rel=\"category tag\">Berita<\/a> <a href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/category\/hikmah\/\" rel=\"category tag\">Hikmah<\/a>","rttpg_excerpt":"Jakarta|PPMIndonesia.com&#8211; Dalam pemahaman umum, agama sering dipersempit hanya...","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17312","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17312"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17312\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17316,"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17312\/revisions\/17316"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17313"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17312"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17312"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17312"},{"taxonomy":"newstopic","embeddable":true,"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/newstopic?post=17312"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}