{"id":17868,"date":"2026-04-30T13:48:50","date_gmt":"2026-04-30T13:48:50","guid":{"rendered":"https:\/\/ppmindonesia.com\/?p=17868"},"modified":"2026-04-30T13:49:25","modified_gmt":"2026-04-30T13:49:25","slug":"islam-setelah-mazhab","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/","title":{"rendered":"Islam Setelah Mazhab"},"content":{"rendered":"<blockquote>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Ketika Umat Kembali kepada Al-Qur\u2019an sebagai Titik Pertemuan<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_82_2 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-grey ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Table of Contents<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><a href=\"#\" class=\"ez-toc-pull-right ez-toc-btn ez-toc-btn-xs ez-toc-btn-default ez-toc-toggle\" aria-label=\"Toggle Table of Content\"><span class=\"ez-toc-js-icon-con\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/span><\/a><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/#Mazhab_Warisan_Ilmu_Bukan_Identitas_Iman\" >Mazhab: Warisan Ilmu, Bukan Identitas Iman<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/#Al-Quran_Tidak_Pernah_Membagi_Umat\" >Al-Qur\u2019an Tidak Pernah Membagi Umat<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/#Mengapa_Mazhab_Menjadi_Sekat\" >Mengapa Mazhab Menjadi Sekat?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/#Islam_Lebih_Besar_dari_Mazhab\" >Islam Lebih Besar dari Mazhab<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/#Rasulullah_Tidak_Mewariskan_Mazhab\" >Rasulullah Tidak Mewariskan Mazhab<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/#Islam_Setelah_Mazhab_Apa_Artinya\" >Islam Setelah Mazhab: Apa Artinya?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/#Kembali_kepada_Kitabullah\" >Kembali kepada Kitabullah<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/#Tantangan_Islam_Modern\" >Tantangan Islam Modern<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/#Perspektif_Syahida_Menuju_Kesadaran_Umat_Baru\" >Perspektif Syahida: Menuju Kesadaran Umat Baru<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/#Masa_Depan_Islam\" >Masa Depan Islam<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Mazhab_Warisan_Ilmu_Bukan_Identitas_Iman\"><\/span>Mazhab: Warisan Ilmu, Bukan Identitas Iman<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><strong>Jakarta|PPMIndonesia.com-<\/strong> Sejarah <a href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/\">Islam<\/a> mencatat lahirnya mazhab sebagai respons intelektual terhadap kebutuhan umat memahami syariat. Para imam besar seperti Imam Abu Hanifah, Imam Malik, Imam Syafi\u2019i, dan Imam Ahmad bukanlah pendiri agama baru, melainkan ulama yang berusaha membaca wahyu sesuai konteks zamannya.<\/p>\n<p>Mazhab pada awalnya adalah <strong>metode memahami Islam<\/strong>, bukan batas keimanan.<\/p>\n<p>Namun dalam perjalanan sejarah, sesuatu yang semula bersifat ilmiah perlahan berubah menjadi identitas sosial. Umat tidak lagi berkata <em>\u201cini pendapat ulama\u201d<\/em>, tetapi mulai mengatakan <em>\u201cini Islam versi kami.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Di sinilah persoalan dimulai<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Al-Quran_Tidak_Pernah_Membagi_Umat\"><\/span>Al-Qur\u2019an Tidak Pernah Membagi Umat<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Al-Qur\u2019an justru memperingatkan bahaya menjadikan agama sebagai identitas kelompok.<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u0648\u064e\u0627\u0639\u0652\u062a\u064e\u0635\u0650\u0645\u064f\u0648\u0627 \u0628\u0650\u062d\u064e\u0628\u0652\u0644\u0650 \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u062c\u064e\u0645\u0650\u064a\u0639\u064b\u0627 \u0648\u064e\u0644\u064e\u0627 \u062a\u064e\u0641\u064e\u0631\u0651\u064e\u0642\u064f\u0648\u0627<\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cBerpeganglah kamu semuanya kepada tali Allah dan janganlah kamu bercerai-berai.\u201d<\/em><br \/>\n(QS. Ali \u2018Imran [3]: 103)<\/p><\/blockquote>\n<p>\u201cTali Allah\u201d bukan mazhab, bukan organisasi, bukan warisan politik.<\/p>\n<p>Ia adalah <strong>wahyu<\/strong>.<\/p>\n<p>Persatuan dalam Islam dibangun di atas kitab suci, bukan keseragaman pendapat.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Mengapa_Mazhab_Menjadi_Sekat\"><\/span>Mengapa Mazhab Menjadi Sekat?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Secara historis, perbedaan mazhab lahir dari faktor yang wajar:<\/p>\n<ul>\n<li>perbedaan metode istinbath hukum,<\/li>\n<li>perbedaan akses hadis,<\/li>\n<li>perbedaan konteks sosial wilayah Islam awal.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Namun konflik muncul ketika mazhab berubah dari <strong>alat memahami agama<\/strong> menjadi <strong>identitas eksklusif<\/strong>.<\/p>\n<p>Al-Qur\u2019an menggambarkan kondisi ini dengan sangat tajam:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u0643\u064f\u0644\u0651\u064f \u062d\u0650\u0632\u0652\u0628\u064d \u0628\u0650\u0645\u064e\u0627 \u0644\u064e\u062f\u064e\u064a\u0652\u0647\u0650\u0645\u0652 \u0641\u064e\u0631\u0650\u062d\u064f\u0648\u0646\u064e<\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cSetiap golongan merasa bangga dengan apa yang ada pada mereka.\u201d<\/em><br \/>\n(QS. Ar-Rum [30]: 32)<\/p><\/blockquote>\n<p>Fanatisme bukanlah produk wahyu, melainkan produk ego kolektif manusia.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Islam_Lebih_Besar_dari_Mazhab\"><\/span>Islam Lebih Besar dari Mazhab<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Islam tidak pernah diturunkan dalam bentuk satu interpretasi tunggal manusia.<\/p>\n<p>Allah sendiri mengakui keberagaman pemahaman:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u0648\u064e\u0644\u064e\u0648\u0652 \u0634\u064e\u0627\u0621\u064e \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u064f \u0644\u064e\u062c\u064e\u0639\u064e\u0644\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0623\u064f\u0645\u0651\u064e\u0629\u064b \u0648\u064e\u0627\u062d\u0650\u062f\u064e\u0629\u064b<\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cSekiranya Allah menghendaki, niscaya Dia menjadikan kamu satu umat saja.\u201d<\/em><br \/>\n(QS. Al-Ma\u2019idah [5]: 48)<\/p><\/blockquote>\n<p>Ayat ini menunjukkan bahwa perbedaan bukan kesalahan.<\/p>\n<p>Yang salah adalah menjadikan perbedaan sebagai alasan permusuhan.<\/p>\n<p>Mazhab seharusnya memperkaya pemikiran Islam, bukan mempersempit persaudaraan.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Rasulullah_Tidak_Mewariskan_Mazhab\"><\/span>Rasulullah Tidak Mewariskan Mazhab<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Nabi Muhammad \ufdfa tidak meninggalkan label mazhab.<\/p>\n<p>Beliau meninggalkan dua hal mendasar:<\/p>\n<ul>\n<li>Al-Qur\u2019an sebagai petunjuk,<\/li>\n<li>keteladanan hidup sebagai praktik nilai wahyu.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Al-Qur\u2019an menegaskan fungsi Rasul:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u0644\u064e\u0642\u064e\u062f\u0652 \u0643\u064e\u0627\u0646\u064e \u0644\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0641\u0650\u064a \u0631\u064e\u0633\u064f\u0648\u0644\u0650 \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u0623\u064f\u0633\u0652\u0648\u064e\u0629\u064c \u062d\u064e\u0633\u064e\u0646\u064e\u0629\u064c<\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cSungguh pada diri Rasulullah terdapat teladan yang baik bagimu.\u201d<\/em><br \/>\n(QS. Al-Ahzab [33]: 21)<\/p><\/blockquote>\n<p>Keteladanan Nabi bersifat universal, melampaui batas mazhab dan generasi.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Islam_Setelah_Mazhab_Apa_Artinya\"><\/span>Islam Setelah Mazhab: Apa Artinya?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>\u201cIslam setelah mazhab\u201d bukan berarti menolak mazhab.<\/p>\n<p>Ia berarti:<\/p>\n<ul>\n<li>menghormati warisan ulama tanpa mengultuskannya,<\/li>\n<li>mengambil hikmah tanpa membangun sekat identitas,<\/li>\n<li>kembali menjadikan Al-Qur\u2019an sebagai pusat orientasi iman.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Mazhab tetap penting sebagai khazanah keilmuan.<\/p>\n<p>Namun iman tidak boleh berhenti pada mazhab.<\/p>\n<p>Ia harus kembali kepada Allah.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kembali_kepada_Kitabullah\"><\/span>Kembali kepada Kitabullah<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Al-Qur\u2019an memberikan prinsip penyelesaian setiap perbedaan:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u0641\u064e\u0625\u0650\u0646 \u062a\u064e\u0646\u064e\u0627\u0632\u064e\u0639\u0652\u062a\u064f\u0645\u0652 \u0641\u0650\u064a \u0634\u064e\u064a\u0652\u0621\u064d \u0641\u064e\u0631\u064f\u062f\u0651\u064f\u0648\u0647\u064f \u0625\u0650\u0644\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650<\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cJika kamu berselisih tentang sesuatu, maka kembalikanlah kepada Allah.\u201d<\/em><br \/>\n(QS. An-Nisa [4]: 59)<\/p><\/blockquote>\n<p>Artinya, wahyu adalah titik temu tertinggi umat.<\/p>\n<p>Bukan sejarah polemik.<br \/>\nBukan loyalitas kelompok.<br \/>\nBukan otoritas sosial.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Tantangan_Islam_Modern\"><\/span>Tantangan Islam Modern<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Di era digital, mazhab bahkan berkembang menjadi \u201cidentitas virtual\u201d:<\/p>\n<ul>\n<li>perdebatan tanpa ilmu,<\/li>\n<li>dakwah berubah menjadi kontestasi,<\/li>\n<li>agama menjadi simbol politik.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Akibatnya, umat kehilangan ruh spiritual Islam.<\/p>\n<p>Padahal tujuan Islam bukan memenangkan debat, tetapi membangun manusia bertakwa.<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u0625\u0650\u0646\u0651\u064e \u0623\u064e\u0643\u0652\u0631\u064e\u0645\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0639\u0650\u0646\u062f\u064e \u0627\u0644\u0644\u0651\u064e\u0647\u0650 \u0623\u064e\u062a\u0652\u0642\u064e\u0627\u0643\u064f\u0645\u0652<\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cYang paling mulia di sisi Allah adalah yang paling bertakwa.\u201d<\/em><br \/>\n(QS. Al-Hujurat [49]: 13<\/p><\/blockquote>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Perspektif_Syahida_Menuju_Kesadaran_Umat_Baru\"><\/span>Perspektif Syahida: Menuju Kesadaran Umat Baru<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Kajian Syahida melihat masa depan Islam tidak berada pada penghapusan mazhab, tetapi pada <strong>melampaui fanatisme mazhab<\/strong>.<\/p>\n<p>Umat Islam sedang bergerak menuju fase baru:<\/p>\n<ul>\n<li>dari agama warisan menuju agama kesadaran,<\/li>\n<li>dari identitas menuju spiritualitas,<\/li>\n<li>dari konflik menuju rahmat.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Allah sendiri telah memberi nama tunggal bagi umat:<\/p>\n<blockquote><p><strong>\u0647\u064f\u0648\u064e \u0633\u064e\u0645\u0651\u064e\u0627\u0643\u064f\u0645\u064f \u0627\u0644\u0652\u0645\u064f\u0633\u0652\u0644\u0650\u0645\u0650\u064a\u0646\u064e<\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cDia telah menamai kamu orang-orang Muslim.\u201d<\/em><br \/>\n(QS. Al-Hajj [22]: 78)<\/p>\n<p>Bukan nama mazhab.<\/p>\n<p>Bukan label kelompok.<\/p>\n<p>Hanya <strong>Muslim<\/strong>.<\/p><\/blockquote>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Masa_Depan_Islam\"><\/span>Masa Depan Islam<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Islam setelah mazhab adalah Islam yang matang secara spiritual.<\/p>\n<p>Islam yang:<\/p>\n<ul>\n<li>menghormati perbedaan,<\/li>\n<li>menolak permusuhan,<\/li>\n<li>dan kembali menjadikan Al-Qur\u2019an sebagai pusat kesadaran kolektif umat.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ketika umat kembali kepada wahyu, maka mazhab akan kembali pada posisi asalnya: <strong>jalan memahami agama<\/strong>, bukan tembok pemisah manusia.<\/p>\n<p>Karena pada akhirnya, yang akan menyelamatkan umat bukanlah identitas mazhab, tetapi kedekatan kepada Allah. (syahida)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ketika Umat Kembali kepada Al-Qur\u2019an sebagai Titik Pertemuan&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17869,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"kia_subtitle":"Kajian Syahida - Quran bil Quran| Editor : asyary","footnotes":""},"categories":[208,1],"tags":[416,1312,3071,1435],"newstopic":[],"class_list":["post-17868","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-berita","category-hikmah","tag-islam","tag-mazhab","tag-memahami-agama","tag-ulama"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Islam Setelah Mazhab - ppmindonesia<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Islam Setelah Mazhab - ppmindonesia\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ketika Umat Kembali kepada Al-Qur\u2019an sebagai Titik Pertemuan...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"ppmindonesia\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-04-30T13:48:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-30T13:49:25+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1344\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"768\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"ppm Indonesia\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"ppm Indonesia\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/30\\\/islam-setelah-mazhab\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/30\\\/islam-setelah-mazhab\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"ppm Indonesia\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/90261122e5a127ac00c78a7578bc98fc\"},\"headline\":\"Islam Setelah Mazhab\",\"datePublished\":\"2026-04-30T13:48:50+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-30T13:49:25+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/30\\\/islam-setelah-mazhab\\\/\"},\"wordCount\":598,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/30\\\/islam-setelah-mazhab\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/ulama-kuno.jpg\",\"keywords\":[\"islam\",\"mazhab\",\"memahami agama\",\"ulama\"],\"articleSection\":[\"Berita\",\"Hikmah\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/30\\\/islam-setelah-mazhab\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/30\\\/islam-setelah-mazhab\\\/\",\"name\":\"Islam Setelah Mazhab - ppmindonesia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/30\\\/islam-setelah-mazhab\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/30\\\/islam-setelah-mazhab\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/ulama-kuno.jpg\",\"datePublished\":\"2026-04-30T13:48:50+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-30T13:49:25+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/30\\\/islam-setelah-mazhab\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/30\\\/islam-setelah-mazhab\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/30\\\/islam-setelah-mazhab\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/ulama-kuno.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/ulama-kuno.jpg\",\"width\":1344,\"height\":768},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/2026\\\/04\\\/30\\\/islam-setelah-mazhab\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Islam Setelah Mazhab\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/\",\"name\":\"ppm\",\"description\":\"The Center for People Participation\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/#organization\",\"name\":\"ppm\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/05\\\/cropped-Hiring___2_-removebg-preview.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/05\\\/cropped-Hiring___2_-removebg-preview.png\",\"width\":572,\"height\":141,\"caption\":\"ppm\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/90261122e5a127ac00c78a7578bc98fc\",\"name\":\"ppm Indonesia\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be752d334d06b90b6aa51af7be21f852849728a03a2a646711296cd10b0d67d2?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be752d334d06b90b6aa51af7be21f852849728a03a2a646711296cd10b0d67d2?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/be752d334d06b90b6aa51af7be21f852849728a03a2a646711296cd10b0d67d2?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"ppm Indonesia\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/ppmindonesia.com\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/ppmindonesia.com\\\/index.php\\\/author\\\/acank\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Islam Setelah Mazhab - ppmindonesia","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Islam Setelah Mazhab - ppmindonesia","og_description":"Ketika Umat Kembali kepada Al-Qur\u2019an sebagai Titik Pertemuan...","og_url":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/","og_site_name":"ppmindonesia","article_published_time":"2026-04-30T13:48:50+00:00","article_modified_time":"2026-04-30T13:49:25+00:00","og_image":[{"width":1344,"height":768,"url":"https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"ppm Indonesia","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"ppm Indonesia","Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/"},"author":{"name":"ppm Indonesia","@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/#\/schema\/person\/90261122e5a127ac00c78a7578bc98fc"},"headline":"Islam Setelah Mazhab","datePublished":"2026-04-30T13:48:50+00:00","dateModified":"2026-04-30T13:49:25+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/"},"wordCount":598,"publisher":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno.jpg","keywords":["islam","mazhab","memahami agama","ulama"],"articleSection":["Berita","Hikmah"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/","url":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/","name":"Islam Setelah Mazhab - ppmindonesia","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno.jpg","datePublished":"2026-04-30T13:48:50+00:00","dateModified":"2026-04-30T13:49:25+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/#primaryimage","url":"https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno.jpg","contentUrl":"https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno.jpg","width":1344,"height":768},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/2026\/04\/30\/islam-setelah-mazhab\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/ppmindonesia.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Islam Setelah Mazhab"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/#website","url":"https:\/\/ppmindonesia.com\/","name":"ppm","description":"The Center for People Participation","publisher":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ppmindonesia.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/#organization","name":"ppm","url":"https:\/\/ppmindonesia.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/cropped-Hiring___2_-removebg-preview.png","contentUrl":"https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/cropped-Hiring___2_-removebg-preview.png","width":572,"height":141,"caption":"ppm"},"image":{"@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ppmindonesia.com\/#\/schema\/person\/90261122e5a127ac00c78a7578bc98fc","name":"ppm Indonesia","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be752d334d06b90b6aa51af7be21f852849728a03a2a646711296cd10b0d67d2?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be752d334d06b90b6aa51af7be21f852849728a03a2a646711296cd10b0d67d2?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/be752d334d06b90b6aa51af7be21f852849728a03a2a646711296cd10b0d67d2?s=96&d=mm&r=g","caption":"ppm Indonesia"},"sameAs":["http:\/\/ppmindonesia.com"],"url":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/author\/acank\/"}]}},"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno.jpg",1344,768,false],"thumbnail":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno-80x80.jpg",80,80,true],"medium":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno-180x130.jpg",180,130,true],"medium_large":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno-350x220.jpg",350,220,true],"large":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno-700x400.jpg",680,389,true],"1536x1536":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno.jpg",1344,768,false],"2048x2048":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno.jpg",1344,768,false],"depicter-thumbnail":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno-200x114.jpg",200,114,true]},"uagb_author_info":{"display_name":"ppm Indonesia","author_link":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/author\/acank\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Ketika Umat Kembali kepada Al-Qur\u2019an sebagai Titik Pertemuan...","rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno.jpg",1344,768,false],"landscape":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno.jpg",1344,768,false],"portraits":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno.jpg",1344,768,false],"thumbnail":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno-80x80.jpg",80,80,true],"medium":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno-180x130.jpg",180,130,true],"medium_large":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno-350x220.jpg",350,220,true],"large":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno-700x400.jpg",680,389,true],"1536x1536":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno.jpg",1344,768,false],"2048x2048":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno.jpg",1344,768,false],"depicter-thumbnail":["https:\/\/ppmindonesia.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/ulama-kuno-200x114.jpg",200,114,true]},"rttpg_author":{"display_name":"ppm Indonesia","author_link":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/author\/acank\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/category\/berita\/\" rel=\"category tag\">Berita<\/a> <a href=\"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/category\/hikmah\/\" rel=\"category tag\">Hikmah<\/a>","rttpg_excerpt":"Ketika Umat Kembali kepada Al-Qur\u2019an sebagai Titik Pertemuan...","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17868","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17868"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17868\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17871,"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17868\/revisions\/17871"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17869"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17868"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17868"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17868"},{"taxonomy":"newstopic","embeddable":true,"href":"https:\/\/ppmindonesia.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/newstopic?post=17868"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}